آكى ئو كازاما ( مترجم : هاشم رجب زاده )

188

سفرنامه كازاما ( فارسى )

مصلحت نظامى ، ايران اكنون تمايل دارد كه نفوذ انگليس را ريشه كن بكند ؛ و با اين كه از هر كشور خارجى اهل فن استخدام مىكند ، كارشناس انگليسى ( در برنامه‌هاى عمرانى ) هيچ ندارد . به تازگى برابر موافقنامهء انگليس و عراق قرار شده است كه بريتانيا پايگاه هوايى خود را در خاك عراق نگهدارد . ايران اين قرارومدار را با سردى ( و ناخوشنودى ) مىنگرد . نيز ايرانيان لزوما با جنبش استقلال‌طلبى هند همدردى دارند . در ماه ژوئن 1931 ( تابستان 1310 ) كه مسأله مرزى ميان ايران و تركيه - كه كشدار شده بود - سرانجام داشت به توافق مىانجاميد ، « 1 » به ناگاه قيام كردهاى تركيه پيش آمد . چون خط مرزى اين دو كشور از ميان كوه آرارات مىگذرد ، براى دنبال و سركوب كردن كردهاى شورشى لازم آمد كه قواى تركيه وارد خاك ايران بشوند . تركيه با توجه به نارسايى قوه نظامى ايران ، پيشنهاد كرد كه در اين كار به اتفاق وارد عمل بشوند ، و چون ايران با اين خواست مخالفت نشان داد به يكباره مناسبات دو كشور بسيار متشنج شد . دو دولت هيأتهايى براى مذاكره تشكيل دادند تا موضوع را بررسى و مسأله را حل بكنند . به هرروى ، ايران در روابط مرزى با تركيه و شوروى از نظر نظامى وضع دشوار دارد ، و درگير مسائلى است كه برآمدن با آن تدبير و تلاش فراوان مىخواهد .

--> ( 1 ) . مرحوم مهديقلى هدايت در اين باره نوشته است : « اختلافى در حدود آذربايجان با تركيه از سابق در بين است . در شهريور 1306 امين‌باشى محمد شكر بيك در سرحد مورد حمله واقع شده عساكرى مقتول و اموالى منهوب مىگردد . مأمورين سرحدى ايران از او پذيرايى مىكنند . شبهه در تبعيّت مرتكبين مىشود و در آنكارا شكرآبى حاصل . فروغى از جامعه ( ملل ) مأمور آنكارا شد و سوء تفاهم مرتفع . » ( خاطرات و خطرات ، ص . 381 ) « فروغى كه از جامعهء ملل مأمور آنكارا شده بود عكس شاه را حامل بود . در دىماه 1310 خدمات خود را در تسويهء قضاياى سرحدى انجام داده مراجعت نمود . توفيق پاشا وزير خارجه تركيه در معيّت او به تهران آمد و عكس غازى ( مصطفى كمال ) را براى پهلوى آورد . در عمارت سردار اسعد از او پذيرايى شد . » ( همانجا ، ص . 392 )